CONTROLEER DE WOZ-WAARDE

Op korte termijn of wellicht heeft u hem al ontvangen, maar elke gemeente geeft normaliter binnen acht weken na 1 januari 2011 de WOZ beschikking 2011 naar de waardepeildatum 1 januari 2010 af. De WOZ-beschikking wordt meestal opgenomen in de aanslag onroerende zaakbelasting. In verband met de komende WOZ-beschikkingen, wil ik u wijzen op een arrest van de Hoge Raad van 22 oktober 2010. De casus was samengevat als volgt.

X is eigenaar en gebruiker van een onroerende zaak waarvan de WOZ-waarde 2005/2006 door de gemeente wordt vastgesteld op € 99.000. De gemeente verklaart het door X ingediende bezwaar ongegrond. Na de uitspraak op bezwaar komen partijen na onderling overleg tot de conclusie dat de waarde eigenlijk € 95.000 had moeten bedragen. De gemeente laat X vervolgens weten dat de Fierensmarge van art. 26a Wet WOZ verhindert om de waarde met € 4000 te verlagen. Artikel 26a Wet WOZ bepaalt dat een bij beschikking vastgestelde waarde van een onroerende zaak geacht wordt juist te zijn, indien de afwijking tussen de vastgestelde waarde en de werkelijke waarde van die zaak, (hierna: de WOZ-waarde), binnen een bepaalde, in artikel 26a omschreven marge blijft. Die foutmarge is 5% voor een onroerende zaak tot € 200.000, 4% voor een onroerende zaak tussen € 200.000 en € 500.000, 3% voor onroerende zaken tot € 1.000.000 en daarboven 2%. Doel van de zogenoemde ’Fierens-drempel’ van art. 26a WOZ is te bewerkstelligen dat het aantal procedures over de waardering van onroerende zaken wordt beperkt doordat de verlaging van de waarde alleen daadwerkelijk tot stand kan komen indien deze een bepaald percentage of minimumbedrag overschrijdt. Daartoe bepaalt het artikel kort gezegd, dat de vastgestelde WOZ-waarde van een onroerende zaak bij een betrekkelijk kleine afwijking van de werkelijke waarde in stand blijft.
In geschil was of de Fierensmarge in strijd is met het recht op het ongestoorde genot van eigendom als bedoeld in art. 1 Eerste Protocol EVRM.
Samengevat luidt de conclusie van de Hoge Raad als volgt
1. artikel 1 van het Protocol mee dat elke maatregel die het ongestoorde genot van eigendom aantast, waaronder de heffing van belasting, vergezeld moet gaan van procedurele garanties die de betrokkene een redelijke mogelijkheid bieden tot effectieve betwisting van de rechtmatigheid van die maatregel. Een maatregel die niet aan deze primaire eis voldoet, kan niet worden aangemerkt als ’lawful’ in de zin van de rechtspraak van het EHRM, en komt reeds daardoor in strijd met het Protocol. Voor de toetsing van een dergelijke maatregel aan artikel 1 van het Protocol is het derhalve niet van belang of er een redelijke mate van evenredigheid bestaat tussen de gebruikte middelen en het - legitieme - doel dat daarmee in het algemene belang wordt nagestreefd, in die zin dat er een redelijke verhouding (’fair balance’) bestaat tussen voormeld algemeen belang en de bescherming van individuele rechten. Vaststelling van de WOZ-waarde van een onroerende zaak vindt plaats met het oog op het opleggen van één of meer belastingaanslagen waarvan de hoogte mede wordt bepaald door deze waarde. In het kader van het bezwaar of beroep tegen een zodanige belastingaanslag, kan de beschikking waarbij de WOZ-waarde is vastgesteld niet meer ter discussie worden gesteld. Daarom dient de vaststelling van een dergelijke beschikking, net als de vaststelling van een belastingaanslag, te voldoen aan de uit artikel 1 van het Protocol voortvloeiende eis dat een effectieve betwisting van de rechtmatigheid ervan mogelijk moet zijn. Hoewel de WOZ-waarde hoger is vastgesteld dan de ‘werkelijke’ WOZ-waarde zoals die zou moeten zijn volgens de Wet Onroerende Zaken. Een effectieve betwisting van de rechtmatigheid van de beschikking waarbij de WOZ-waarde is vastgesteld is echter niet mogelijk. Deze uitsluiting van verweer tegen een onrechtmatige aantasting van het recht op ongestoord genot van eigendom, kan niet worden aanvaard op grond van het - op zichzelf begrijpelijke - streven van de wetgever om de werklast voor de gemeenten en de rechter in belastingzaken te verminderen.
2. het bepaalde in art. 26a staat aan een dergelijke effectieve betwisting in de weg;
3. art. 26a onderscheidt zich in dit opzicht van een forfaitaire waardevaststelling of een indeling in waardeklassen;
4. art. 26a wordt niet gerechtvaardigd door:
a. het streven van de wetgever om de werklast voor de gemeenten en de rechter in belastingzaken te verminderen;
b. een onzekerheidsmarge bij het bepalen van de waarde van een onroerende zaak;
c. de omstandigheid dat het om geringe bedragen zou gaan.

Volgens de Hoge Raad brengt het voorgaande mee dat de wetgever met artikel 26a Wet WOZ een inbreuk heeft gemaakt op artikel 1 van het Protocol. De slotsom is dan ook het bestuursorgaan (gemeente) en de rechter artikel 26a Wet WOZ in alle gevallen buiten toepassing dienen te laten. Exit Fierensmarge dus!

Aangezien steeds meer belastingen worden gekoppeld aan de Wet WOZ, zoals bij de fiscale afschrijving op onroerende zaken, de waardering van de 2e woning in box 3 en ook de schenk- en erfbelasting, verdient het aanbeveling om na te gaan of de gemeente de WOZ-waarde wel correct heeft vastgesteld. Als de onroerende zaak naar uw mening te hoog is vastgesteld, dan kunt u tegen de WOZ-beschikking in bezwaar gaan. De gemeente moet uw bezwaarschrift binnen zes weken na dagtekening van de beschikking hebben ontvangen. Laat u de bezwaartermijn onverhoopt verstrijken, dan kunt u niet meer in beroep bij de rechter.

Controleer de WOZ-waarde dus!