Denken over het mooiste vak..

De afgelopen tijd heb ik enige tijd in Frankrijk doorgebracht om daar mijn vakantie te vieren. We hadden zon in overvloed dit in tegenstelling tot hen die achterbleven op ons thuisfront. Naar ik begreep werden zij soms moedeloos van de regen. Maar goed de vakantietijd is altijd een mooie tijd om te reflecteren. Ik had het nodige leesvoer van divers allooi meegenomen. Dan weer verstrooiend dan weer moest ik stevig mij best doen om de lijn van het betoog te volgen. In de verstrooiende literatuur viel mij op dat het beroep van accountant best met enige regelmaat langs komt, alleen worden de mensen die dit vak uitoefenen nu niet als de meest blijde mensen ter aarde neergezet die bezig zijn met het uitoefenen van het mooiste vak ter wereld. Eigenlijk zou er eens goede accountantsthriller geschreven moeten worden. Zo langzamerhand lijkt me dat er stof voldoende voor handen is. Wat te denken van een partner die ten onrechte wordt ontslagen en wraak neemt waardoor het kantoor nagenoeg alle klanten verliest en zijn oud-partners aan de bedelstaf geraken. Uiteindelijk zijn accountants ook gewoon mensen met hun natuurlijke driften en dat levert toch voldoende stof op voor drama lijkt me zo.

Vrije Val
Maar wellicht biedt de recente geschiedenis voldoende dramatiek om bij stil te staan. Na het afronden van de leergang "Financiële Ethiek" was het goed om de "Vrije Val"van Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitzte lezen. Stiglitz legt in de Vrije Val haarfijn uit hoe de financiële crisis uit kon groeien tot een van de meest onbeheersbare crisis ooit. De belangrijkste oorzaak? Hebzucht! Banken gingen zich niet meer bezighouden met hun primaire taken, maar hadden alleen nog maar oog voor een spel waarbij schulden en bonussen de ingrediënten vormden ten koste van onschuldige onwetende burgers. Uiteindelijk waren het de overheden en dus de belastingbetaler die opdraaiden voor het roekeloos spel dat bankiers speelden. Stiglitz is zeer kritisch op de rol van bankiers en hij ziet hen dan ook als hoofdschuldige van de crisis. Stiglitz kijkt ook verder en komt ook met oplossingsrichtingen die er voor moeten zorgen dat het financiële stelsel weer duurzaam wordt, daarbij wijst hij op de noodzaak van een moreel herstel en een samenleving die oog heeft voor de samenhang tussen individuen. Tegelijkertijd geeft hij aan dat de weg daar naar toe een lastige is en nog de nodige offers zullen vragen.

Het land is moe
Zelden heb ik een boek gelezen waarin het beschrevene een paar dagen later al bewaarheid wordt. De rellen in London en andere Engelse steden. Tony Judt beschrijft in het "Het land is moe"wat de gevolgen zijn van de ongebreidelde hebzucht op hen die weinig tot niets hebben: Rellen en ongeregeldheden. Judt is in 2010 overleden maar wat hij beschrijft zou mensen op verantwoorde posities aan het denken moeten zetten. Niet dat ik het altijd met Judt eens ben. Technologisch kun je de klok nu eenmaal moeilijk terug zetten, maar zijn visie op meer samenhang in de samenleving is hartverwarmend. Wie Judt leest snapt ook dat het nog niet zo'n gek idee is van de Nederlandse overheid om in te zetten op zaken als Horizontaal Toezicht. Juist door mensen te betrekken bij de wijze waarop belasting wordt geheven ontstaat er meer vertrouwen en wordt de afstand tussen burger en overheid kleiner.
De prijs van vrijheid
Dat vrijheid een prijs heeft in de vorm van het nemen van verantwoordelijkheid geven Joep Dohmenen Maarten van Buuren aan in het boek "De prijs van vrijheid" met als ondertitel "Denkers en schrijvers over moderne levenskunst" In totaal komen tien denkers / schrijvers uit de periode van de late middeleeuwen tot vandaag aan het woord die zinvolle zaken hebben overdacht en hebben opgeschreven over de manier waarop wij met onze vrijheid om kunnen gaan. Niet dat al deze denkers het altijd met elkaar eens zijn, maar duidelijk is wel dat al deze denkers het er over eens zijn dat moderne levenskunst om rekenschap vraagt. Wat ik mij al lezende afvroeg was door welke denkers heeft het accountantsberoep zich eigenlijk laten beïnvloeden en door wie werd iemand als Limperg bijvoorbeeld geïnspireerd. Mensen die mij al langere tijd volgen weten dat ik een van de grote tekortkomingen van het accountantsberoep vindt dat mensen niet opgeleid worden om zelfstandig na te denken en vaak al helemaal niet weten binnen welke morele denkkaders men opereert. Laat staan dat men zich heeft op alternatieve denkpatronen. In de praktijk levert dit dus de merkwaardige situatie op dat accountants vooral regel georiënteerd zijn. Dat dit voor een deel haaks staat op een vrij beroep dat accountancy uiteindelijk toch is, is bij mijn weten nog door weinig auteurs beschreven.

Zo Zuidas
Dat de financiele wereld soms duidelijke morele kaders mist wordt mooi beschreven in Zo Zuidas. Natuurlijk is het boek geschreven met een vette knipoog, maar de realiteit is wel dat veel medewerkers en managers gevangen zitten in een systeem waarin uiteindelijk maar een ding belangrijk is en dat is geld. Dat je bereid moet zijn om daar ver voor te gaan is evident en het boek geeft de nodige 'tips' om er voor te zorgen dat je er niet wordt uitgegooid. De dames van Zo Zuidas hebben inmiddels een regelmatige column in het FD waardoor we op de hoogte blijven van datgene wat zich binnen het financiële hart van Nederland afspeelt. Overigens hebben de dames een weinig vleiende definitie van accountant: "Een accountant is de Engelse term voor boekhouder. Accountant worden, daar kies je niet voor. Dat iets waar je toevallig inrolt. En als je het eenmaal bent, dan probeer je er maar het beste van te maken."

Waar gaat het nu echt over in ons vak?
Daarmee ben ik weer terug bij het begin. Accountancy wordt door velen niet geassocieerd met het mooiste vak de wereld. Mijn insziens komt dat doordat het vak veel te technocratisch wordt benaderd. Wie de column leest van Ruud Dekkers over "Mooi Vak"mist iets. Namelijk de discussie het gesprek over de zaken die er werkelijk toe doen namelijk de morele dilemma's achter de beslissingen en besluiten. Het vak gaat te weinig over mensen en hun emoties en driften en de achtergronden van datgene wat men vindt. Daarom hoog tijd dat er meer mensen komen die beschrijven wat de invloed van de morele opvattingen van de accountant en de bankier op het handelen is.