Grote veranderingen op komst voor de accountant

Het hangt al een tijdje in de lucht en vandaag opende het Financieele Dagblad ermee het accountantsberoep krijgt te maken met grote veranderingen. Als het aan de Europese Commissie ligt gaat het volledige businessmodel op zijn op kop en wordt er de komende jaren hard gewerkt aan het opzetten van een compleet nieuwe structuur voor het aanbieden van accountantsdiensten. Een echte verrassing zijn deze voorstellen natuurlijk niet. In februari en juni was ik bij een tweetal discussiebijeenkomsten in Brussel over de toekomstige inrichting van het accountantsberoep en toen werd al duidelijk dat de Europese Commissie vond dat de huidige inrichting van het accountantsberoep niet toekomstbestendig was en dringend op de schop moest.

Accountants zijn gewaarschuwd
De voorstellen van de Europese Commissie komen in een week waarin het beroep in Nederland toch al te maken heeft met de nodige tumult. De Tweede Kamer bleek in weerwil van wat accountants dachten weinig compassie te hebben met de huidige wijze van beroepsuitoefening. Daarmee voelt de Tweede Kamer de publieke opinie beter aan dan de beroepsorganisatie. Want wie zijn oor bij het maatschappelijk verkeer te luister let weet allang dat de opinie heerst dat de huidige handtekening van de accountant ‘geen snars’ voorstelt. Sinds de kredietcrisis is de verwachtingskloof tussen accountant en het maatschappelijk verkeer alleen maar dieper geworden en de omtrekkende bewegingen die de beroepsorganisatie de afgelopen tijd heeft gemaakt hebben niet echt bijgedragen tot verkleinen van de kloof. Uit de berichtgeving vandaag in het Financieel Dagblad leid ik af dat de beroepsorganisatie de handschoen alsnog oppakt en komt met aanvullende regelgeving en opleidingen. In mijn opinie rijkelijk laat, maar goed wellicht moeten we het spreekwoord “Beter laat dan nooit” hierop maar van toepassing laten zijn. Tegelijkertijd denk ik dat het ook een van de laatste kansen is die het beroep krijgt om zelf schoon schip te maken om daarmee echt te laten zien dat het ernst maakt met de fundamentele beginselen en daarmee samenhangende onafhankelijkheid. Laat het beroep dit opnieuw na, of aarzelt ze te lang dan zal de politiek alsnog ingrijpen door aanvullende wetgeving waarbij de regiefunctie van de beroepsorganisatie grotendeels zal verdwijnen. Gisteren waarschuwde Jeroen Smit de 900 accountants die aanwezig waren op de AccountancyNieuwsdag hier nadrukkelijk voor.

Scheiding controle en advies wordt doorgezet
Toch zullen de voorstellen die nu zijn gedaan voor een deel van de accountants schrikken zijn, nu ze geconfronteerd worden met een toekomst waarin het niet meer toegestaan is om vanuit een en dezelfde organisatie zowel controle als adviesdiensten aan te bieden. Veel kleine- en middelgrote kantoren gingen nu juist voor de vergunning omdat ze van mening zijn dat die controlewerkzaamheden een goede basis is voor meer adviesomzet. Door die redenering wordt dus een streep getrokken.

Einde huidige partnerstructuur
Een ander punt dat ter discussie staat is de partnerstructuur er wordt nadrukkelijk nagedacht over een eigendomsstructuur waarbij ook anderen dan accountants economisch eigenaar zijn van het accountantskantoor. Dat dit gevolgen heeft voor de beloning van partners zal evident zijn evenals het feit dat het toetredingautomatisme van de partner verdwijnt. Ik verwacht dat binnen afzienbare tijd partners geen bedragen meer zullen betalen om toe te mogen treden. Dat zal met name voor de thans zittende partners betekenen dat ze op zoek moeten naar andere manieren voor de financiering van hun oude dag. Daarnaast acht ik de kans zeer groot dat partners en/of managers van controlepraktijken in de toekomst rekening moeten houden met een beloning die sterk gelinkt is aan de Balkenendenorm.

Een gewaarschuwd mens telt voor twee
Kortom het beroep krijgt te maken met fundamentele veranderingen die alle accountants uiteindelijk aangaan. Het zou goed zijn als de individuele kantoren de komende tijd na gaan denken over een aantal scenario’s voor de toekomstige bedrijfsvoering. Op deze wijze kan men te zijner tijd op een soepele wijze overgaan naar de structuren die de nieuwe accountantswetgeving voorschrijft en voorkomt men toestanden zoals zich voordeden in 2005 en 2006 toen de WTA een feit werd en mening kantoor hier door een slechte voorbereiding geen handen en voeten aan kon geven. Het is goed om het spreekwoord: ‘Een gewaarschuwd mens telt voor twee’ om meerdere redenen ter harte nemen.